Zimowy urlop spędzony na nartach to prezent dla zdrowia, ale aby rzeczywiście takim prezentem stał się - warto wcześniej skorzystać z naszego krótkiego ale uniwersalnego poradnika dla narciarzy i przygotować nasze ciało na wysiłek, jakim, mimo wszystko, jest przyjemność zimowych zjazdów...
Zapraszamy!!!
Zaprawa
Jeśli planujesz wyjazd na narty - na kilka tygodni przed nim zacznij ćwiczyć. Należy bowiem wzmocnić pewne partie mięśni i poprawić kondycję, bo bez tego jesteś narażony na ryzyko kontuzji - od bolesnych naciągnięć mięśni po złamania. Jazda na nartach wymaga sporej siły mięśni nóg, rąk, barków i tułowia, a więc jazda na rowerze, również treningowym może bardzo pomóc. Oprócz tego podciąganie się na drążku, skłony, skręty tułowia, przysiady, brzuszki, pompki. A już na stoku pamiętaj o koniecznej rozgrzewce!!!
Jeżeli jednak zaniedbasz się kondycyjnie i po zjazdach bolą stawy, kości i mięśnie - pomoże gorąca kąpiel, smarowanie obolałych miejsc maściami dla sportowców (np. Ben Gay, Mobilat, Fastum). Zakwasy powinny zniknąć po 3 -4 dniach. A jeśli masz chory kręgosłup, stawy lub cierpisz na osteoporozę - zasięgnij opinii ortopedy, czy narty to sport dla ciebie.
Ubezpieczenia
Los lubi płatać figle, a więc jadąc na narty po prostu należy się ubezpieczyć, tym bardziej, że fakt należenia do Unii Europejskiej nie oznacza darmowej pomocy medycznej po wypadku narciarskim. Musimy jednak mieć specjalne ubezpieczenie związane ze sportami narciarskimi - zwykłe ubezpieczenie turystyczne tego typu aktywności nie obejmuje. Uwaga: polisy narciarskie nie są polisami dla uprawiających sporty ekstremalne, warto wiedzieć, że w większości krajów wypadek poza wytyczonymi trasami będzie zaliczony do sportów ekstremalnych i koszty ratownictwa i leczenia nie zostaną nam zwrócone . Ważne jest też przestrzeganie lokalnych przepisów dotyczących np. używania kasków przez dzieci. Nie warto też zapominać, że stan nietrzeźwości może skończyć się fatalnie przy ocenie całej sytuacji przez ubezpieczyciela, szczególnie dotyczy to wypłat z naszego OC.
I na koniec ważna informacja: koszt wizyty u lekarza ortopedy, który dokona zdjęcia rentgenowskiego i przepisze medykamenty przy drobniejszych urazach to kwoty około 1500-2000 tys. zł.
Koszty interwencji szpitalnej to już dziesiątki tysięcy złotych. Koszt ubezpieczenia za dzień wyjazdu to obecnie kilka złotych. Przed podpisaniem umowy ubezpieczenia trzeba wyjaśnić jak najwięcej szczegółów. Warto skalkulować, czy nie podnieść stawki ubezpieczenia i za niewiele większe pieniądze otrzymać dużo korzystniejszy pakiet.
Oto, co powinna zawierać polisa narciarza:
- koszty ratownictwa - rachunek wystawia się nawet za zwiezienie toboganem, a akcje z użyciem helikoptera są strasznie drogie
- koszty leczenia (KL) - to zarówno koszty badań, zabiegów, leków, hospitalizacji
- następstwa nieszczęśliwych wypadków (NNW) - kwota, którą już po powrocie do kraju możemy dostać jako zadośćuczynienie za tzw. Uszczerbek na zdrowiu
- odpowiedzialność cywilna (OC) - ma coraz większe znaczenie, bo coraz częściej poszkodowany domaga się odszkodowania za swoje zdrowie lub mienie od sprawcy wypadku
- ubezpieczenie sprzętu - zwykłe polisy ograniczają odpowiedzialność do sprzętu skradzionego, np. z zamkniętego pokoju hotelowego. Są też firmy, które oddadzą pieniądze np. za narty złamane na stoku.
Przy wykupywaniu skipassów należy zwrócić uwagę, czy w danym rejonie narciarskim nie obowiązują dopłaty za użycie helikoptera, w tym wypadku nasza polisa zawierająca koszty ratownictwa będzie nas uprawniała do korzystania z transportu helikopterem tylko przy bezwzględnym wskazaniu lekarskim, w wypadku lżejszego urazu będziemy transportowani akią. Koszt takiego dodatkowego ubezpieczenia to ok. 10 euro. Ci, którzy doświadczyli przyjemności takiego transportu zalecają zwykle wykupienie lokalnego ubezpieczenia..
UWAGA!!! Jadąc samochodem należy pamiętać, iż zimowe opony i łańcuchy są niezbędne - na niektóre trasy kierowcy nie zostaną bez nich wpuszczeni.
UWAGA!!! Jadąc na narty samochodem należy pamiętać, iż sprzęt sportowy musi być przewożony w sposób bezpieczny dla pasażerów, najlepiej na bagażniku lub w boksie dachowym i stosownie do przepisów obowiązujących w krajach przez które podróżujemy!
Te uwagi też są ważne przy ewentualnym dochodzeniu odszkodowania.
Kodeks FIS
1. Rozsądek.
Każdy narciarz powinien zachowywać się tak, by nie stwarzać zagrożenia dla innych i nie powodowa szkód. Odpowiadamy też za sprzęt, którego używamy, dotyczy to zwłaszcza nowinek technicznych, których niewłaściwa obsługa może przyczynić się do spowodowania wypadku
2. Ruszanie z miejsca i krzyżowanie się torów jazdy.
Przed wyruszeniem należy rozejrzeć się w górę i w dół, aby być pewnym, że nie stwarzamy dla nikogo niebezpiecznej sytuacji.
3. Wybór kierunku jazdy.
Nie można powodować zagrożenia dla osób jadących przed nami. Pierwszeństwo przysługuje temu, kto znajduje się z przodu lub niżej.
4. Panowanie nad szybkością.
Zjeżdżamy z prędkością dostosowaną do swoich umiejętności, rodzaju i stanu trasy oraz pogody. W razie konieczności należy zatrzymać się lub skręcić. W miejscach zatłoczonych, okolicach wyciągów i na końcu trasy zjeżdżający są zobowiązani zwolnić.
5. Wyprzedzanie.
Wyprzedzać można z dowolnej strony, jednak tylko wtedy, gdy jest wystarczająco dużo miejsca i nie ogranicza się swobody wyprzedzanemu. Dotyczy to także omijania osób stojących na stoku.
6. Zatrzymanie się.
Z wyjątkiem bardzo szerokich stoków zatrzymujemy się na skraju trasy. Nie wolno zatrzymywać się w miejscach zwężeń i niewidocznych dla jadących z góry lub zza zakrętu. Po upadku należy jak najszybciej zejść z toru jazdy.
7. Podchodzenie i schodzenie.
Podchodzić i schodzić można tylko poboczem trasy, a w przypadku złej widoczności trzeba z niej zejść zupełnie. Zakładać i zdejmować narty można jedynie na krawędzi stoku. Ślady butów wyciśnięte na śniegu pogarszają bezpieczeństwo jazdy - odpowiada za nie ten, kto je pozostawił.
8. Sygnalizacja i znaki.
Należy przestrzegać znaków narciarskich ustawionych na trasach.
9. W razie wypadku.
Każdy, kto znajdzie się w pobliżu wypadku, zobowiązany jest do udzielenia pomocy poszkodowanemu. Chodzi głównie o pierwszą pomoc, zawiadomienie właściwych służb oraz zabezpieczenie (oznakowanie) miejsca wypadku, aby nie zagrażało innym użytkownikom stoku. Spowodowanie wypadku, a następnie ucieczka z miejsca zdarzenia jest wykroczeniem.
10. Podaj swoje dane.
Jeżeli zdarzył się wypadek, każdy, niezależnie czy jest sprawcą, poszkodowanym czy świadkiem, zobowiązany jest do podania swoich danych osobowych.
Pomoc na stoku - ważne numery!
Numerem alarmowym w Unii Europejskiej jest 112. Jednak gdy jest zagrożone życie lub zdrowie, najlepiej dzwonić bezpośrednio do ratowniczych służb górskich:
Austria - 140
Czechy:
Karkonosze - 00420 602 448 338
Beskidy - 00420 606 769 010
Francja, numer telefonu zależy od regionu, np. Chamonix: 0450 531 689
Włochy - 118 (pomocą na stokach zajmują się tutaj zwykle karabinierzy)
Słowacja - 18 300
Szwajcaria - 1414
W telefonie warto mieć wpisany ICE (in case of emergency), czyli numer do kogoś bliskiego, z kim mogą skontaktować się ratownicy. Dobrze, jeśli wskazana osoba potrafi udzielić informacji na temat grupy krwi, poważnych dolegliwości oraz leków przyjmowanych przez poszkodowanego.
Pogoda
Warunki panujące w regionach narciarskich (temperatura, opady, pokrywa śniegowa, wiatr, itp.) można sprawdzić np. na www.skionline.pl, pl.bergfex.com, www.narty.pl lub po angielsku na www.skireport.com i www.j2ski.com/snow_forecast/ (prognozy dla 500 ośrodków narciarskich na świecie). Już na miejscu dobrze oglądać "Panoramę" program telewizyjny przekazujący obraz z ustawionych na stokach kamer.
Oznaczenia tras narciarskich
Wszędzie przyjęło się, iż niebieskie trasy są łatwe, czerwone trudne, a czarne bardzo trudne.
Jedynie Francuzi wyłamali się, gdyż u nich niejedna niebieska trasa odpowiada czerwonym, a czarne, często nietknięte przez ratraki, są bliskie kontrolowanym, ale nieprzygotowanym trasom w innych częściach Alp. W zamian we Francji jest więcej tras zielonych. Jazdę najlepiej zacząć od tych łatwiejszych, aby się rozgrzać.
Stopień trudności nartostrad oznacza się kolorami:
kolor zielony - bardzo łatwe szlaki panoramiczne, na których niewykluczone, że trzeba będzie kawałek podejść lub odpychać się mocno kijkami
kolor niebieski - trasy łatwe
kolor czerwony - trasy średnio trudne
kolor czarny - trasy trudne. Na stopień trudności trasy wpływa także jej przygotowanie. Z tego powodu wymuldzone, oblodzone albo zaskakujące wystającymi kamieniami trasy czerwone mogą okazać się trudniejsze niż czarne.
Oznaczenia na narciarskich mapkach:
żółty romb, linie przerywane - trasy nieprzygotowane (nieratrakowane), przeznaczone dla osób, które dobrze jeżdżą i lubią poszaleć na muldach lub w głębokim śniegu.
żółto-czarna szachownica - teren zagrożony lawiną
czarny ukośny krzyżyk - trasa zamknięta.
Kursy narciarskie
Naukę jazdy na nartach najlepiej zacząć w wieku 4- 5 lat, wzorując się na narodach alpejskich. Tamtejsze szkółki zapewniają dzieciom doskonałą zabawę. Najmłodszym na ogrodzonych terenach wyposażonych w taśmowe wyciągi oraz śmieszne zabawki. Do jazdy na normalnych stokach instruktorzy zakładają dzieciom kolorowe czapeczki, aby łatwo mogli je rozpoznać. Uczniowie jeżdżą w odblaskowych kamizelkach i obowiązkowo w kaskach. Po 5-dniowym kursie maluchy znakomicie już radzą sobie z nartami.
Oczywiście na naukę nigdy nie jest za późno. Trzeba przełamać trochę wstydu i kompleksów i należy pogodzić się z tym, że dorosłym nauka zabiera trochę więcej czasu. Doświadczony instruktor i odpowiednie podejście do nauki samego kursanta (bardziej jak do dobrej, ale nie bezmyślnej zabawy) mogą zdziałać cuda.
Szkółki narciarskie są wszędzie tam, gdzie są wyciągi. Za granicą warto pytać o instruktorów mówiących po polsku - jest ich bowiem coraz więcej. Niestety nauka za granicą sporo kosztuje.
Skipassy
Jednodniowy skipass (karnet na narty) np. w Alpach to koszt, w zależności od regionu i sezonu, 25 - 40 EUR, sześciodniowy - 120- 200 EUR. Przed zakupem karnetu dobrze przestudiować jego opcje, np. skipassy rodzinne, grupowe (zwykle powyżej 20 osób), a także ze zniżkami ze względu na wiek (dzieci, młodzież i seniorzy od 60 - 65 lat). Są karnety tańsze, na dany region, lub droższe, pozwalające na jazdę również w innych ośrodkach. Zdarza się, że do wersji podstawowej skipassu po dopłaceniu kilku euro otrzymuje się, np. ubezpieczenie albo wstęp na basen lub lodowisko. Ciekawą propozycją są wersje typu "5 z 7 dni", które dają możliwość odpoczynku od zjazdów ze względu na pogodę lub chęci zrobienia sobie wycieczki. Do karnetów dłuższych niż 7 dni z reguły potrzebne jest zdjęcie, które najlepiej przywieźć ze sobą.
W cenę skipassu jest najczęściej wliczona również cena Skibasów, które dowożą narciarzy pod wyciągi.
W całej Europie, oprócz Polski, parkingi pod wyciągami są darmowe.
Wypożyczalnie nart
Dla jeżdżących sporadycznie wypożyczalnie są dobrym rozwiązaniem. Narty są odpowiednio przygotowane, z naostrzonymi kantami i zregenerowanymi ślizgami, no i zawsze można je wymienić jeśli będzie coś nie tak. Dodatkowy plus - nie ma problemów z transportem. Wiele osób ma tylko swoje buty, a wypożycza narty. Opłaty za wypożyczenie zależą od klasy sprzętu - im lepsza, tym oczywiście cena wyższa. Istotne też na jak długo wypożyczamy deski - im dłużej, tym taniej, a nawet można dostać jeden dzień gratis. Na ceny też ma wpływ renoma ośrodka.
Kask
Aby ustalić rozmiar - mierzymy obwód głowy. Nie powinno być luzów. Nie może też uciskać. Kask zastępuje czapkę, a więc powinien mieć nie tylko ciepłe, ale i oddychające ocieplenie. Dobrze, jeśli kask ma uchwyt na gogle, wentylację, otwory przy uszach i wyściółkę ułatwiającą pranie. Powinien mieć certyfikat bezpieczeństwa (europejski - FISI 1077, amerykański - ASTM 2040). Dziecku nie kupujemy NIGDY za dużego kasku, tłumacząc, że i tak szybko z niego wyrośnie - kask powinien być dopasowany i wygodny, aby dziecko było bezpieczne! Ogłoszenie przepisu dotyczącego obowiązku jazdy w kasku jest prawdopodobnie kwestią czasu i we Włoszech obowiązuje bezwzględnie dzieci do lat 14.
Na duże mrozy warto zakupić dodatkowo kominiarki.
Kosmetyki
Pamiętaj o zabraniu preparatów z wysokimi filtrami powyżej SPF 25, chroniącymi przed promieniami UVA i UVB. Dzięki nim zachowasz skórę w dobrej kondycji. Krem powinien być gęsty, odżywczy, dość dobrze wchłaniany. Lekko tłusta warstwa pokrywająca twarz jest jak ciepła kołderka, niedopuszczająca do przemrożenia cery. Warto kupić specjalny krem dla narciarzy chroniący przed mrozem i wiatrem.
Szczególnej ochrony wymagają delikatne okolice oczu, nosa i uszu. Wrażliwe okolice oraz wszelkie znamiona, zbliznowacenia zabezpieczą specjalne sztyfty ochronne z najwyższymi filtrami, najlepiej mineralnymi. Naskórek warg pozbawiony gruczołów łojowych ma wyjątkowe tendencje do pierzchnięcia, pękania i łuszczenia na silnym słońcu, zimnie i wietrze - tak więc usta należy często smarować sztyftami z wysokimi filtrami UVA/UVB (najskuteczniejsze są te z zawartością miodu i pszczelego wosku). Pamiętaj, że o dłonie i stopy również należy dbać w zimie - smaruj je zatem gęstymi kremami, gdy marzną, a stopy dodatkowo chroń przed przepoceniem.
Informacje
Adresy ośrodków turystycznych na poszczególne kraje:
Austria
Austriacki Ośrodek Informacji Turystycznej, Austriainfo - skr. poczt. 75, Warszawa 15, ul. Królewska 16, tel. 00800 12 12 581 (bezpłatna linia), aoit@austriainfo.pl, www.austria.info, www.mojaaustria.pl, www.skiaustrai.com
Francja
Francuski Ośrodek Informacji Turystycznej, Maison de la France w Warszawie, ul. Mokotowska 19, tel. 022 696 75 97, info.pl@franceguide.com, http://pl.franceguide.com, www.narty-francja.com, www.francja.net.pl, www.france-montagnes.com/hiver/pol_PL/
Szwajcaria
Switzerland Tourism przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie, Al. Ujazdowskie 27, tel. 022 628 04 81, www.mojaszwajcaria.pl, www.ski-switzerland.com, www.skicentral.com/switzerland.html
Włochy
Włosko-Polska Izba Handlowo-Przemysłowa E.N.I.T w Warszawie, ul. Nowy Świat 39, tel. 022 826 34 84, enit-waw@italpolchamber.pl, www.wlochy.info.pl, www.enit.it, www.skiinfo.it
Słowacja
Biuro Narodowego Centrum Turystyki Słowackiej w Warszawie, ul. Krakowskie Przedmieście 13 pok. 17 (hotel Europejski), tel. 022 827 00 09, sacr@poczta.onet.pl, www.slovakiatourism.sk, www.ski.sk/pl.htm, www.skislovakia.sk
Czechy
Czeska Centrala Ruchu Turystycznego, Czech Tourism w warszawie, Al. Róż 16, tel. 022 629 29 16, info-pl@czechtourism.com, wwwczechtourism.com, www.narty.czechy.pl, http://narty.onet.pl/czechy.html
Inaczej niż zwykle na nartach...
Freeride
Zjazdy poza trasą, w dziewiczym śniegu. Utrzymanie czubów nart ponad śniegiem jest męczące i należy uważać, żeby nie zaczepić o coś ukrytego pod świeżym śniegiem. Nie wolno przecinać w poprzek wypełnionych śniegiem żlebów, ani nie trawersować rozległych zaśnieżonych stoków, zwłaszcza po zmianach pogody i świeżych opadach. Śnieżne nawisy zdobiące granie lepiej podziwiać z daleka, nie podjeżdżać pod nie, ani nie zbliżać się do krawędzi, gdy znajdujemy się powyżej. Jazda poza trasami wymaga koncentracji i szukania bezpiecznych formacji terenu.
Hieliskiing
Ekskluzywna wersja narciarstwa poza trasami. Do położonego w górach miejsca dolatuje się helikopterem. Maszyna odlatuje i zaczyna się zjazd w dolinę, nierzadko całodniowy. Wspaniała, ale dość kosztowna rozrywka (od 150 EUR). Heliskiing jest możliwy jedynie w wyznaczonych rejonach. Najwięcej punktów startowych przygotowali Szwajcarzy - ponad 40. W Austrii s tylko 2, oba w otoczeniu Lech. We Francji heliskiing jest zabroniony (przepisy o bezpieczeństwie i ochronie przyrody), a więc chętni są wywożeni na szwajcarską lub włoską stronę Alp lub na hiszpańską w Pirenejach. We Włoszech eskapady z helikopterem są organizowane w dolinie Aosty.
Paragliding z nartami
Na nartach ze spadochronem? Glidem można sterować i szybując, podziwiać świat z lotu ptaka. Przyjemności tej można spróbować np. na Słowacji, na początku oczywiście w tandemie z instruktorem. www.skonline.sk
Skiblade i Big Foot
Skiblade to krótkie narty (do 140 cm) do dynamicznych zjazdów po przygotowanych trasach i ewolucji w snowparkach.
Gig Foot są jeszcze krótsze - do 100 cm i tylko na przygotowane tras.
Freestyle
To ewolucje na przyrządach snowparków. Doskonale służą im narty typu Twin-Tip, podwinięte z przodu i z tyłu. Podobne są oczywiście do desek snowboardowych. Twin-Tip sprawdzają się również poza trasami,
w dziewiczym śniegu.
Skitouring
Łączy przyjemności zimowej wędrówki po górach z jazdą poza trasami. Wiązania tourowe do nart są tak skonstruowane, aby uwolnić piętę na podejściach i blokować ją podczas zjazdu, a buty to coś pośredniego między modelami zjazdowymi a przeznaczonymi do wspinaczki skalno-lodowej. Aby uprawiać skitouring trzeba sprawnie poruszać się zimą, zarówno po łagodnych zalesionych stokach, jak i po skalno-lodowcowych partiach wysokich gór.
Pamiątka z nart - zdjęcia na śniegu
Mróz może spowodować spadek kontrastu wyświetlacza LCD, szybsze zużywanie się baterii (warto mieć zapasowy komplet i trzymać go w cieple) oraz twardnienie gumowych i plastikowych elementów. Największym zagrożeniem dla aparatu jest skraplająca się para wodna, która może zamglić elementy optyki i spowodować uszkodzenie elektroniki aparatu. Nie należy więc chować aparatu pod kurtkę w przerwach między zdjęciami - wilgoć ciała zwiększa ryzyko zaparowania. Po powrocie do domu - zanim rozpakujemy aparat - potrzymajmy do przez 1-2 godziny w średniej temperaturze.
Światłomierze nie rozpoznają kolorów czyli pomiar światła fotografowanego obiektu sprowadzają do średniej skali szarości. Jeśli zatem chcemy, aby śnieg na zdjęciu był biały, a nie szary, powinniśmy wydłużyć czas naświetlania lub szerzej otworzyć przesłonę obiektywu. Zamiast korygować ustawienia czasu lub przesłony można wprowadzić korektę naświetlenia o ok. + 1,5 EV. Innym sposobem jest przełączenie pomiaru światła w tryb punktowy. Wówczas należy zmierzyć światło na czymś bliskim o średnim walorze (niebo, ściana budynku, itp.), zapamiętać ekspozycję, przekadrować i wykonać zaplanowane zdjęcie. Aby uniknąć prześwietlenia, dodatkowo sprawdźmy poprawność ustalonej ekspozycji na histogramie - jego słupki powinny znaleźć się jak najbliżej prawej strony wykresu - ale jej nie dotykać. Jeśli fotografujesz lustrzanką cyfrową skorzystaj z formatu RAW. Podczas obróbki zdjęcia są większe możliwości powtórnego skorygowania ekspozycji i błędów naświetlania.
